Kars: Ani Ören Yeri ve Çıldır Gölü

Bu tur, Kars'a Doğu Ekspresi ya da uçakla gelip bir gününü ayıran yolcular için kurgulandı. Sabah ilk durak, şehrin 45 km doğusunda Ani. Ören yeri, Ermenistan sınırını çizen Arpaçay'ın derin kanyonu ile Bostanlı deresinin arasında kalan üçgen bir düzlükte kurulu. Bagratlı krallığının başkenti olarak 10. ve 11. yüzyılda parlayan, sonra Selçuklu, Gürcü ve Moğol yönetimlerini gören şehirden ayakta kalanlar dağınık ama okunaklıdır: 1001'de tamamlanan Katedral'in yarısı çökmüş kubbesi, Anadolu'da Türklerin yaptığı ilk camilerden sayılan Ebul Menüçehr Camii'nin altıgen minaresi, Tigran Honents Kilisesi'nde hâlâ seçilebilen freskler. Menüçehr Camii'nin vadiye bakan pencerelerinden Arpaçay'ın karşı yakası ve yıkık İpek Yolu köprüsünün ayakları görülür; rehberimiz sınır bölgesinde nerede durulabileceğini önceden söyler.

Ani'de yaklaşık 3 km yürünür. Zemin toprak ve taş, yer yer eğimlidir; kışın kar 30–50 cm'yi bulabilir ve rüzgâr açık düzlükte hissedilen sıcaklığı 10 derece düşürür. Gölge yok, yaz öğlenleri de yorucudur; bu yüzden ziyareti sabah saatlerine koyduk.

Öğleden sonra kuzeye, 1.959 m yükseltideki Çıldır Gölü'ne çıkılır. Yol Arpaçay barajı ve dağınık köyler arasından yaklaşık 1,5 saat sürer. Ocak başından Mart ortasına kadar göl kalın buz tutar; Gölbelen ve Kuyucuk köylülerinin atlı kızaklarıyla buz üzerinde dolaşılır, buzda açılan deliklerden ağla çıkarılan sazan kıyıdaki lokantada tava yapılır. Kızak ücreti köylüye yerinde ödenir ve buzun güvenliği konusunda son sözü onlar söyler. Yaz ve sonbaharda göl açık, kıyıda kuş gözlemi ve Akçakale Adası'na uzaktan bakış vardır.

Kimlere uygun: tarih okuyarak gezmeyi sevenler, fotoğrafçılar, Kars'ta tek günü olanlar. Kimlere uygun değil: uzun yürüyüşte zorlananlar ve 10 saatlik bir günü ağır bulanlar; araçta toplam 4 saate yakın yol vardır.