Kısaca Artvin
Artvin, Türkiye'nin kuzeydoğu ucunda, Gürcistan sınırına dayanan dağlık bir il. Çoruh Nehri'nin derin vadisi ili ikiye böler; yamaçlar sık orman, yukarıları alpin çayırlar ve buzul gölleriyle kaplıdır. İl merkezi, Çoruh'un üstündeki dik bir yamaca kurulmuştur ve sokakları neredeyse tümüyle yokuştur.
Artvin'i gezmek, birbirinden farklı üç dünyayı dolaşmak gibidir. Kıyıdaki Hopa, Laz kültürünün, çay bahçelerinin ve Sarp Sınır Kapısı'nın bulunduğu ilçedir. Borçka'nın üstündeki Karagöl, ladin ve kayın ormanıyla çevrili bir heyelan gölüdür ve ilin en çok fotoğraflanan köşesidir. İç kesimdeki Şavşat ise ahşap evleri, yaylaları ve "sakin şehir" kimliğiyle daha durgun bir yüzü gösterir. Bunların dışında Borçka'ya bağlı Macahel (Camili) havzası UNESCO biyosfer rezervi olarak korunur; Yusufeli ise Kaçkarların güney yüzüne ve Gürcü kiliselerine açılır.
Kime uygun: Orman, yayla ve dağ yolunu seven, birkaç gün boyunca araçla uzun mesafe gitmeyi dert etmeyen, kalabalık turistik merkezler yerine sakin köyler arayan yolcular. Kime zor gelir: Kısa sürede çok yer görmek isteyenler; Artvin'de iki nokta arasındaki kuş uçuşu mesafe kısa, yol uzundur.
Ne zaman gidilir
- Mayıs–Haziran: Ormanlar yeşil, şelaleler gür. Yaylalarda kar henüz çekilmemiş olabilir. Haziran sonunda Kafkasör Yaylası'nda boğa güreşlerinin yapıldığı geleneksel festival düzenlenir; tarihi her yıl ilan edilir.
- Temmuz–Ağustos: Yaylaların en canlı dönemi. Şavşat ve Yusufeli yaylalarına çıkan yollar açıktır. Kıyıda Hopa nemli ve sıcak geçer.
- Eylül–Ekim: Artvin'in en çok tercih edilen dönemi. Karagöl, Şavşat ve Macahel'de ormanlar sarı, turuncu ve kızıla döner. Ekim hafta sonları Karagöl yolu kalabalıklaşır.
- Kasım–Nisan: İç kesimde sert ve karlı bir kış yaşanır. Karagöl ve yayla yolları kapanabilir. Hopa ve kıyı şeridi ılık ve yağmurludur.
Yağış Artvin'in kıyı ve orta kesimlerinde yıl boyu sıktır; Yusufeli gibi iç vadiler daha kurudur. Sis özellikle Cankurtaran Geçidi ve Karagöl yolunda sık görülür.
Nasıl gidilir
- Uçakla: Rize-Artvin Havalimanı, Hopa'ya yaklaşık 40 dakika uzaklıktadır. Trabzon Havalimanı'ndan Hopa'ya yaklaşık 2,5–3 saat sürer. Erzurum Havalimanı, Yusufeli ve Artvin'in güney kesimi için bir seçenektir.
- Kara yoluyla: Karadeniz Sahil Yolu Hopa'da biter ve Sarp'a uzanır. Hopa'dan Artvin merkeze Cankurtaran Geçidi üzerinden yaklaşık 1,5 saat sürer. Artvin'den Borçka'ya, oradan Karagöl yoluna; Artvin'den Şavşat'a ve Ardahan'a giden yollar ayrılır. Erzurum'dan Yusufeli üzerinden Artvin'e de ulaşılır.
- Toplu taşıma: Hopa, Borçka, Artvin merkez ve Şavşat arasında düzenli minibüsler vardır. Karagöl ve yaylalar için toplu taşıma yetersizdir; tur ya da araç tahsisi gerekir.
Öne çıkanlar
- Karagöl: Borçka'nın üstünde, Karagöl-Sahara Milli Parkı içinde orman gölü. Ayrıntılar Karagöl rehberinde.
- Şavşat: Ahşap evler, yaylalar, Gürcü kilise kalıntıları ve ikinci bir Karagöl. Ayrıntılar Şavşat rehberinde.
- Hopa ve Sarp: Laz kültürü, çay bahçeleri ve Gürcistan'a geçiş. Ayrıntılar Hopa rehberinde.
- Macahel (Camili): Borçka'ya bağlı, Gürcistan sınırındaki koruma altındaki havza. Kafkas arısı ve ahşap camileriyle bilinir; yolu uzun ve virajlıdır.
- Artvin Kalesi ve şehir merkezi: Çoruh'un kıyısında yükselen kale ve yamaca tırmanan şehir. Merkezde dik yokuşlara hazır olun.
- Hatila Vadisi Milli Parkı: Artvin merkeze yakın, dik kayalıklar ve orman içi yollarla kısa bir doğa durağı.
- Kafkasör Yaylası: Artvin merkezin üstünde, festivali ve boğa güreşleriyle bilinen yayla; şehre bakış noktası.
- Yusufeli ve Gürcü kiliseleri: Barajla değişen Yusufeli çevresinde, yamaçlardaki ortaçağ Gürcü kiliseleri ve Kaçkarların güney yaylalarına açılan yollar.
Yerel ipuçları
- Muhlama ve kuymak: Artvin'in yayla mutfağında da muhlama kahvaltının merkezindedir. Şavşat ve Macahel'de yayla tereyağıyla yapılanı sorun.
- Bal: Macahel ve Şavşat balları ilin bilinen ürünleridir. Kestane balı acımsı tadıyla ayrılır; satın alırken üreticiyi ve hasat yılını sorun.
- Hamsi ve Laz mutfağı: Hopa'da kışın hamsi, yıl boyu Laz böreği ve hamsili pilav bulunur.
- Sonbahar planı: Ekim hafta sonları Karagöl'de oda ve otopark bulmak zorlaşır; hafta içi gidin ya da günübirlik turla çıkın.
- Yol süresi: Haritadaki süreye yarım saat ekleyin. Dağ yollarında kamyonlar, hayvan sürüleri ve yol çalışmaları sık görülür.
- Çoruh ve barajlar: Çoruh Nehri üzerindeki barajlar vadinin görünümünü değiştirdi; eski yolların ve köylerin bir kısmı su altında kaldı. Haritanızın güncel olduğundan emin olun.
- Kiliselere saygı: Yusufeli ve Şavşat çevresindeki ortaçağ kiliselerinin bir kısmı köylerin içindedir, bir kısmı cami olarak kullanılır. İbadet saatlerine dikkat edin, duvar ve kabartmalara dokunmayın.
- Nakit: Köy ve yayla işletmelerinde kart geçmeyebilir; ATM'ler ilçe merkezlerindedir.
Güvenlik ve pratik bilgiler
- Acil durumlar için 112.
- Artvin'in dik yamaçlarında heyelan ve taş düşmesi yaygındır. Yoğun yağıştan sonra yolların açık olduğunu teyit edin; yol kenarında mola vermeyin.
- Cankurtaran Geçidi ve Karagöl yolunda sis sık görülür; farlarınızı açın, hızınızı düşürün.
- Kışın iç kesimdeki geçitlerde zincir şarttır; yüksek yaylalar çığ riski nedeniyle kapalı kalabilir.
- Sınır kapılarından geçecekseniz çipli kimlik kartınızı ya da pasaportunuzu yanınızda taşıyın; sınıra yakın askeri bölgelerde fotoğraf çekmeyin.
- Orman içi yürüyüşlerde ayı izlerine rastlanabilir; yiyecek artığı bırakmayın, gruptan ayrılmayın.
Halktur'da bu bölgedeki turlar
