Kısaca Balıkesir
Balıkesir, iki denize kıyısı olan nadir illerden biridir: kuzeyde Marmara Denizi, batıda Ege'nin Edremit Körfezi. İl merkezi, iç kesimdeki verimli ovanın ortasında bir tarım ve sanayi şehridir. Ziyaretçilerin çoğu ise kıyıya, özellikle Ege tarafındaki Edremit Körfezi ve Ayvalık çevresine gider.
İlin Ege kıyısı, zeytinyağı kültürüyle tanımlanır. Edremit Körfezi'nin kuzeyinde yükselen Kazdağları (antik adıyla İda Dağı), ormanları, şelaleleri ve oksijeni bol havasıyla bilinir; eteklerindeki Zeytinli, Güre ve Altınoluk gibi yerleşimler dağ ile denizi buluşturur. Körfezin güneybatı ucundaki Ayvalık ise taş evleri, Cunda Adası ve adalar arasındaki tekne rotalarıyla ilin en çok gezilen ilçesidir.
- Ayvalık: Cunda, Şeytan Sofrası, zeytinyağı fabrikaları, adalar ve Midilli bağlantısı.
Marmara kıyısında ise Erdek, Kapıdağ Yarımadası ve Marmara Adaları (Avşa, Marmara, Ekinlik) yer alır. İki kıyı arasında karayoluyla birkaç saatlik mesafe olduğundan, aynı kısa gezide ikisini birden planlamak yerine birini seçmek daha rahattır.
Ne zaman gidilir
- Aralık–Şubat: Serin ve yağışlı; Kazdağları'nın yüksek kesimlerinde kar görülür. Zeytin hasadı ve zeytinyağı üretimi Kasım'dan kış ortasına kadar sürer; köylerde fabrikalar çalışır.
- Mart–Mayıs: Doğa yeşil, Kazdağları'nda yürüyüş ve şelale sezonu başlar. Deniz serindir; Mayıs sonunda Ege kıyısında yaklaşık 18–19 °C civarındadır.
- Haziran: Kıyıda sezon açılır; dağ köyleri serin, kıyı ılıktır.
- Temmuz–Ağustos: Edremit Körfezi ve Ayvalık kalabalıktır. Gündüz sıcaklığı kıyıda 30–34 °C civarında, Kazdağları eteğinde daha serin. Deniz suyu yaklaşık 23–25 °C'dir; kuzey Ege olduğu için güney kıyılarına göre serindir. Öğleden sonra kuzey rüzgârı eser. Marmara kıyısında deniz daha ılık ve sakindir; Avşa ve Erdek hafta sonları dolar.
- Eylül–Ekim: Deniz hâlâ ılık, kalabalık azalır; dağ yürüyüşleri için yeniden iyi bir dönem.
- Kasım: Zeytin hasadı başlar; zeytinyağı fabrikalarında yeni yağ çıkar.
Nasıl gidilir
Balıkesir Koca Seyit (Edremit) Havalimanı, Edremit Körfezi'ne en yakın havalimanıdır, ancak uçuş sayısı sınırlıdır. İzmir Adnan Menderes Havalimanı'ndan Ayvalık'a karayoluyla yaklaşık 2–2,5 saat, Edremit'e yaklaşık 2,5–3 saat sürer. İstanbul'dan Balıkesir merkeze otoyolla yaklaşık 3–3,5 saat sürer; Marmara kıyısına ve Ege kıyısına ise Bandırma ya da Çanakkale üzerinden gidilir.
Bandırma, İstanbul'dan gelen deniz otobüsü ve feribot seferleriyle ilin Marmara kapısıdır. Balıkesir merkez, İzmir ve Bandırma ile demiryoluyla da bağlıdır. Marmara Adaları'na Erdek ve Tekirdağ'dan feribot seferleri yapılır; yaz döneminde İstanbul'dan doğrudan deniz bağlantısı da olur.
Balıkesir otogarından ve Edremit otogarından Ayvalık, Akçay, Altınoluk ve Güre'ye düzenli otobüs ve dolmuş seferleri vardır.
Öne çıkanlar
- Kazdağı Milli Parkı: Edremit'in kuzeyinde; Hasanboğuldu ve Sutüven şelaleleri, Zeus Altarı ve orman patikaları.
- Zeytinli ve Adramytteion: Kazdağları eteğinde, taş evleri ve zeytin bahçeleriyle bilinen köyler; Edremit Ören'de antik Adramytteion kazısı.
- Akçay ve Altınoluk: Edremit Körfezi'nde, dağ ile denizin buluştuğu kıyı beldeleri.
- Güre: Termal kaynaklarıyla bilinen yerleşim.
- Ayvalık ve Cunda: Taş evli sokaklar, eski Rum kiliseleri, adalar ve gün batımı.
- Erdek ve Kapıdağ Yarımadası: Marmara kıyısında, zeytinlikler ve kumsallar; Kyzikos antik kentinin kalıntıları.
- Marmara Adası: Tarihi mermer ocaklarıyla bilinen ada; Saraylar köyünde açık hava mermer müzesi.
- Balıkesir merkez: Zağanos Paşa Camii, Saat Kulesi ve Kuva-yi Milliye Müzesi.
Üç günlük örnek plan
Birinci gün Ayvalık'ta kalın: sabah Perşembe pazarı ya da taş sokaklar, öğleden sonra adalar tekne turu, akşamüstü Şeytan Sofrası'nda gün batımı. İkinci gün körfezin kuzeyine geçin: Edremit üzerinden Zeytinli'ye uğrayıp Kazdağı Milli Parkı'nda Hasanboğuldu ya da Sutüven şelalesine yürüyün, akşamı Akçay ya da Altınoluk kordonunda geçirin. Üçüncü gün zeytinyağı fabrikalarından birinde tadım yapıp Güre'deki termal kaynaklarda dinlenebilir ya da Midilli günübirlik turuyla programı yurt dışına uzatabilirsiniz. Marmara kıyısını görmek isteyenler bu planı Erdek ve Kapıdağ ile ayrı bir gezi olarak düşünmelidir.
Yerel ipuçları
- Zeytinyağı: Edremit Körfezi zeytinyağı, Türkiye'nin en bilinen yağlarındandır. Köylerdeki fabrikalarda ve üretici dükkânlarında tadım yaparak almak mümkündür; hasat döneminde yeni yağ çıkar.
- Mutfak: Ayvalık tostu, Kazdağları otlarıyla yapılan zeytinyağlılar, höşmerim (Balıkesir'in peynirli tatlısı), Sındırgı ve Susurluk tostu bölgenin bilinen lezzetleridir.
- Pazarlar: Ayvalık'ın Perşembe günü kurulan pazarı bölgenin en çok bilinen pazarıdır. Edremit ve Akçay pazarlarında da köylerden gelen otlar ve peynirler bulunur; günleri belediyeden teyit edin.
- Müzekart: Balıkesir'deki müzeler ve Kyzikos gibi ören yerleri Müzekart kapsamındadır. Kazdağı Milli Parkı girişi ayrıca ücretlendirilir.
- Termal: Güre ve Edremit çevresindeki termal tesisler yılın her döneminde açıktır.
Güvenlik ve pratik bilgiler
- Acil durum: 112.
- Orman yangınları: Kazdağları ve kıyı ormanları yazın yüksek risk altındadır. Milli parkta ateş yakmak yasaktır; izmarit atmayın, duman gördüğünüzde 112'yi arayın.
- Dağ yürüyüşü: Kazdağları'nda hava hızla değişir; şelale patikalarında taşlar kaygandır. İyi tabanlı ayakkabı giyin, rotanızı birilerine bildirin.
- Deniz: Kuzey rüzgârının güçlü olduğu günlerde açık kumsallarda dalga ve akıntı oluşur; kırmızı bayrak varsa denize girmeyin. Kuzey Ege'nin suyu serindir, uzun yüzmelerde üşümeye karşı dikkatli olun.
- Sıcak: Kıyıda yaz öğleleri sıcaktır; güneş kremi ve su taşıyın.
- Erişilebilirlik: Ayvalık ve Akçay kordonları düzdür. Kazdağları'ndaki şelale patikaları ve Cunda'nın tepedeki sokakları engebeli ve merdivenlidir. Feribot ve deniz otobüslerinde engelli erişimi için önceden bilgi alın.
Halktur'da bu bölgedeki turlar
- Ayvalık'tan Midilli'ye Günübirlik Tur (pasaport ve vize gerekir)
