Avanos

Kısaca Avanos

Avanos, Kapadokya'nın kuzey kapısında, Kızılırmak'ın iki yakasına kurulmuş bir zanaat kasabasıdır. Irmağın getirdiği kırmızı kil, yörede çömlekçiliği yüzyıllardır süren bir geçim kaynağı yapmıştır; çarşıdaki atölyelerde ustalar hâlâ ayakla çevrilen çarklarda çalışır. Göreme'nin peri bacası yoğunluğu burada yerini ırmak kıyısı çay bahçelerine, taş köprüye ve eski Rum evlerinin dik sokaklarına bırakır. Zelve, Paşabağı ve Çavuşin gibi bölgenin önemli ören yerleri Avanos sınırları içindedir; bu yüzden kasaba, kalabalıktan biraz uzak kalıp yine de bölgenin merkezine yakın olmak isteyenler için iyi bir üstür. İlin genel planı için Kapadokya sayfasına bakın.

Ne zaman gidilir

Avanos, ırmak kenarında olduğu için yazın Göreme'ye göre biraz daha yeşil ve serin hissettirir. Nisan–haziran arasında ırmak kıyısı canlanır, çay bahçeleri dolar; ilkbahar yağmurlarıyla Kızılırmak'ın rengi koyu kırmızıya döner. Temmuz ve ağustosta öğle sıcağı serttir ama atölyeler ve çarşı gölgelidir. Eylül ve ekim, Zelve ile Paşabağı'nda yürüyüş için en rahat aylardır. Kışın kasaba sakinleşir; atölyelerin çoğu açık kalır ama ırmak kıyısındaki bazı işletmeler sezonu kapatır. Fiyatlar Göreme'ye kıyasla genellikle daha uygundur ve bayram dönemleri dışında doluluk sorunu yaşanmaz.

Nasıl gidilir

Nevşehir Kapadokya Havalimanı Avanos'a Kapadokya'daki merkezler arasında en yakın olanıdır; yol yaklaşık 30 dakika sürer. Kayseri Erkilet'ten ise yaklaşık 1 saat tutar. Şehirlerarası otobüsler genellikle Nevşehir otogarında durur, oradan servisle ya da dolmuşla Avanos'a geçilir. Avanos ile Göreme arası yaklaşık 15 dakika, Ürgüp arası 20 dakika kadardır; iki yöne de belediye dolmuşları çalışır. Kasaba merkezi düzdür ve ırmak boyu yürüyerek gezilir; Özkonak yeraltı şehri ise kuzeyde kalır ve araçla gidilmesi gerekir.

Öne çıkanlar

• Çömlek atölyeleri: Çarşı içinde ve Kızılırmak kıyısında sıralanır. Çark gösterimi, kil hazırlama ve fırınlama aşamaları izlenebilir; bazı atölyelerde mağara içinde sergi alanları vardır.
• Kızılırmak kıyısı ve taş köprü: Yaya köprüsü ile tarihi taş köprü arasındaki kıyı bandı akşamüstü yürüyüşü için idealdir. Yazın ırmakta küçük kayıklarla kısa geziler yapılır.
• Sarıhan Kervansarayı: Kasabanın birkaç kilometre doğusunda, Kayseri yolu üzerinde Selçuklu dönemi bir kervansaray. Akşamları sema gösterileri düzenlenir; gösteri bir dinî tören olarak sunulur, sırasında alkış ve fotoğraf kuralı vardır.
• Paşabağı (Rahipler Vadisi): Birden fazla başlıklı mantar biçimli peri bacaları; birinin içinde bir keşiş hücresi bulunur.
• Zelve Ören Yeri: Yirminci yüzyılın ortalarına kadar yaşanan, sonra erozyon riski nedeniyle boşaltılan kaya köyü. Kaya cami, kiliseler ve değirmen bir arada görülür.
• Çavuşin: Eski köyün yamaca oyulmuş evleri ve Vaftizci Yahya Kilisesi; Aşk Vadisi'ne buradan da inilir.
• Özkonak Yeraltı Şehri: Derinkuyu'ya göre küçük ama sakin; kısa bir ziyaretle yeraltı yaşamını görmek isteyenler için uygun.

Avanos'ta yarım günlük bir plan için sabah Paşabağı ve Zelve'yi gezin, öğleye doğru Çavuşin'de mola verin, öğleden sonrayı çarşıdaki atölyelere ayırın. Akşamüstü ırmak kıyısında çay ya da kahve molasıyla günü bitirebilir, sema gösterisine yer ayırttıysanız Sarıhan'a geçebilirsiniz. Çocuklu aileler için çömlek denemesi genellikle günün en çok hatırlanan bölümü olur.

Yerel ipuçları

• Çömlek alışverişi: El yapımı ve kalıpla basılmış ürünlerin fiyatı çok farklıdır; ustaya hangi parçanın çarkta yapıldığını sorun. Kırılabilir ürünler için atölyenin paketleme ve kargo hizmeti olup olmadığını öğrenin.
• Yemek: Irmak kıyısında alabalık ve testi kebabı sunan lokantalar bulunur. Kasaba fırınlarında sabah çıkan pide ve çörekler kahvaltı için iyi bir seçenektir.
• Giriş kartları: Zelve ve Paşabağı tek ören yeri olarak işletilir ve Müzekart ile girilir. Özkonak yeraltı şehri de Müzekart kapsamındadır. Ören yerleri haftanın her günü açıktır; kış saatlerinde kapanış erkendir.
• Sema gösterisi: Sarıhan'daki gösterilere yer ayırtmak gerekir; ulaşımı dahil olan paketleri tercih edin, çünkü kervansaray kasabanın dışındadır.

Güvenlik ve pratik bilgiler

• Acil durumlar için 112.
• Kızılırmak'ta akıntı mevsime göre güçlüdür; ırmakta yüzmek önerilmez, kayık gezilerinde can yeleği isteyin.
• Zelve'de bazı kaya yapılara erozyon nedeniyle girilmez; uyarı tabelalarına ve kapalı alan şeritlerine uyun.
• Paşabağı ve Zelve'de yollar toprak ve eğimlidir; tekerlekli sandalyeyle yalnız giriş çevresi gezilebilir.
• Çarşıda bazı satıcılar "atölyeye ücretsiz götürme" teklifiyle yaklaşır; atölye gezisi serbesttir, satın alma zorunluluğu yoktur.
• Yazın atölye ziyareti ile ören yeri gezisini sabah ve akşamüstüne bölün; öğle güneşinde Zelve gölgesizdir.

Halktur'da bu bölgedeki turlar

• Yeraltı Şehri ve Avanos Çömlek Atölyesi
• Kırmızı Tur: Göreme Açık Hava Müzesi, Paşabağı ve Avanos