Yeraltı Şehri ve Avanos Çömlek Atölyesi

Avanos, Kapadokya'nın kızıl toprakla yaşayan kasabasıdır. Kızılırmak'ın taşıdığı demirli kil, Hititlerden beri burada çanak, testi ve küp olarak şekillenir; bugün de kasabanın çarşısında, tezgâhını ayakla çeviren ustaların atölyeleri yan yanadır. Bu tur o geleneğe birkaç dakikalık gösteriyle değil, kendi ellerinizle çamura dokunduğunuz iki saatlik bir dersle bakar.

Gün, Avanos'un 14 km kuzeyindeki Özkonak Yeraltı Şehri'nde başlar. Özkonak, Derinkuyu ve Kaymaklı kadar bilinmez; bu yüzden sabah saatlerinde koridorlarda çoğu zaman yalnız sizin grubunuz olur. Burada katlar arasında açılmış ince ses deliklerini görürsünüz: yukarı kattaki biri, aşağıdakine taşı delmeden seslenebilirmiş. Kapıları kapatan yuvarlak sürgü taşlarının üstündeki deliklerden, saldırganlara kızgın yağ döküldüğü anlatılır.

Avanos'a döndüğünüzde önce Yukarı Mahalle'nin dik sokaklarında yürürsünüz. Restore edilmiş taş konakların arasında, eskiden Rum ve Türk ailelerin yan yana yaşadığı evlerin kemerli kapıları ve ahşap cumbaları vardır. Ardından atölyeye geçilir. Usta, önce kilin nasıl dinlendirildiğini ve neden ayakla çevrilen tezgâhın elektrikli olandan daha hassas olduğunu gösterir. Sonra sıra sizdedir: çamuru tezgâhın ortasına oturtmak, merkezlemek ve ilk kâseyi yükseltmek. İlk denemeler genelde çöker; ustanın sabrı bu dersin asıl kısmıdır. Yaptığınız parça kurutulup fırınlanır ve yaklaşık üç hafta sonra kargoyla adresinize gönderilir.

Öğle yemeğinde Avanos'un bilinen yemeği testi kebabı servis edilir. Etli sebze yemeği, ağzı hamurla kapatılmış toprak testide saatlerce pişer ve masada testinin boynu kırılarak açılır. Gün, Kızılırmak üzerindeki asma köprüde ve 13. yüzyıldan kalma Saruhan Kervansarayı'nın önünde biter.

Yerelden bir not: Avanos atölyelerinde ustalar çoğunlukla iki farklı kili karıştırır; kırmızı olanı Kızılırmak kıyısından, beyaz olanı çevre tepelerden gelir. Dersin başında ustaya bu karışımı sorarsanız ayak tezgâhının neden bu kadar yavaş döndüğünü de anlatır.

Kime uygun: el işiyle uğraşmayı seven yetişkinler, 7 yaş üstü çocuklu aileler, Kapadokya'da üçüncü gününü daha sakin geçirmek isteyenler. Kime uygun değil: ellerinin ve giysilerinin çamurlanmasından hoşlanmayanlar ve yalnız manzara turu arayanlar. Atölye kontenjanı küçük olduğu için rezervasyonlar firmanın atölyeyle teyidinden sonra kesinleşir; teyit genellikle birkaç saat içinde gelir.