Sakız Adası

Kısaca Sakız Adası

Sakız, Çeşme Yarımadası'nın hemen karşısında, Doğu Ege'nin beşinci büyük adasıdır. Çeşme'den bakınca ufku kaplayan dağlık siluet Sakız'dır; iki kıyı arasındaki boğaz bu kadar dardır. Adanın adı, dünyada yalnız güney kesiminde ticari olarak üretilen sakız reçinesinden gelir. Sakız ağaçlarının (Pistacia lentiscus) gövdesine çentik atılarak toplanan bu reçine, yüzyıllar boyunca Ceneviz ve Osmanlı saraylarına gönderildi ve adanın zenginliğinin kaynağı oldu.

Bu tarih, adanın mimarisine de işlemiştir. Güneydeki sakız köyleri (Mastihohoria) Ceneviz döneminde korsan baskınlarına karşı kale gibi tasarlanmıştır: dış evlerin duvarları birleşerek sur oluşturur, sokaklar dar ve dolambaçlıdır. Kuzeyde ise daha dağlık ve sert bir arazi, iç kesimde yarı terk edilmiş köyler bulunur.

Sakız kenti (Hora), adanın doğu kıyısındaki liman kentidir. Limanın arkasında Ceneviz ve Osmanlı döneminden kalma bir kale içinde eski mahalle, Osmanlı döneminden kalma bir cami ve çeşmeler vardır. Kentin hemen güneyindeki Kambos, yüksek taş duvarlar arkasında turunç bahçeleri ve eski konaklarla kaplı bir düzlüktür.

Kime uygun: Köy mimarisi ve yerel ürünlerle ilgilenenler, Çeşme'de tatil yapıp bir günlüğüne karşı kıyıya geçmek isteyenler, kalabalık turizmden uzak bir ada arayanlar. Kime zor gelir: Kumsal ağırlıklı bir gün planlayanlar; Sakız'ın plajlarının çoğu çakıllıdır ve köylere ulaşım araç gerektirir.

Ne zaman gidilir

• Mayıs–Haziran: Kır çiçekleri, ılık hava, köyleri yürüyerek gezmek için uygun.
• Temmuz–Ağustos: Sakız toplama mevsimidir; köylerde üreticilerin ağaç diplerini temizleyip reçine topladığını görebilirsiniz. Sıcak ve sıkça rüzgârlı geçer; boğazda dalga dönüş seferlerini etkileyebilir.
• Eylül–Ekim: Deniz sıcak, kalabalık azalır. Sakız ürünlerinin yeni hasadı dükkânlara gelir.
• Kasım–Nisan: Ada sakin, feribot seferleri seyrek. Paskalya'da Vrontados'ta yapılan geleneksel "roket savaşı" ilgi çeker, ama o dönem feribotlar dolar.

Nasıl gidilir

Çeşme–Sakız feribotu: Çeşme limanından Sakız limanına hızlı feribotlar kalkar; yolculuk bir saatin altında sürer. Yaz aylarında günde birden fazla sefer olur, kışın sefer sayısı ciddi biçimde azalır. Feribot doğrudan Sakız kentinin limanına yanaşır; liman, kale ve çarşı yürüme mesafesindedir. Çıkış limanı için Çeşme rehberine bakın.

Giriş belgesi: Pasaport şarttır. Dönemsel kapıda vize uygulaması sürdüğü dönemde Sakız da kapsama alınmıştır; uygulamanın devam edip etmediğini ve geçerli limanları seyahat öncesi teyit edin. Genel kurallar Yunanistan rehberinde.

Ada içinde: Kent yürüyerek gezilir. Güney köyleri ve Nea Moni için yerel otobüs (KTEL) seferleri vardır, ancak günübirlik gezide saatleri tutturmak zordur; tur aracı ya da taksi daha uygundur.

Öne çıkanlar

• Pirgi: Evlerin cephelerinin siyah-beyaz geometrik desenlerle (ksistá) kaplandığı köy. Meydandaki Ayios Apostolos Kilisesi'nin fresklerine bakın.
• Mesta: Kale biçimli bir Ortaçağ köyü; dar, kemerli sokaklarda kaybolmak kolaydır. Meydandaki kahvelerde yerel likör ikram edilir.
• Sakız Müzesi: Pirgi yakınında, reçinenin toplanmasından işlenmesine kadar süreci anlatan modern müze.
• Nea Moni Manastırı: 11. yüzyıl Bizans manastırı, altın zeminli mozaikleriyle UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde. Dağ yolundan yaklaşık yarım saatlik sürüşle ulaşılır.
• Anavatos: Bir kaya sırtına kurulmuş, bugün terk edilmiş köy; tırmanış dik ama manzara geniştir.
• Sakız Kalesi ve eski mahalle: Limanın kuzeyinde, içinde Osmanlı döneminden yapılar barındıran surlu mahalle.
• Kambos: Taş duvarlı turunç bahçeleri ve konakların bulunduğu düzlük; bisikletle gezmeye uygun.
• Mavra Volia: Emborios yakınında siyah volkanik çakıllı plaj.

Yerel ipuçları

• Sakız ürünleri: Saf reçine taneleri, sakız likörü, sakızlı lokum ve reçel en çok alınanlardır. Üretici kooperatifinin dükkânları güvenilir bir adrestir.
• Para ve bahşiş: Euro kullanılır. Bahşiş zorunlu değildir; lokantada hesabı yuvarlamak yeterlidir.
• Yemek: Sakızlı tatlılar, taze balık ve ada mezeleri; Kambos'taki turunç reçeli de denemeye değer.
• Öğle arası: Köylerde dükkânlar öğleden sonra birkaç saat kapanabilir; alışverişi sabaha planlayın.
• Saat: Yunanistan Türkiye'den bir saat geridedir; dönüş saati Yunan saatiyle yazılır.

Güvenlik ve pratik bilgiler

• Acil durum: 112 çalışır. Limanda liman polisi bulunur.
• Dağ yolları: Nea Moni ve Anavatos yolları virajlı ve dardır; deneyimsizseniz kendiniz araç kullanmak yerine tur aracını tercih edin.
• Sıcak ve rüzgâr: Yazın öğle sıcağı ile kuvvetli rüzgâr aynı günde yaşanabilir; ince bir rüzgârlık ve su taşıyın.
• Kıyafet: Nea Moni ve köy kiliselerinde omuz ve diz kapalı olmalıdır.
• Türk temsilciliği: Sakız'da Türk temsilciliği bulunmaz; acil konsolosluk işleri için Atina'daki Büyükelçilik ya da bölgedeki başkonsolosluklarla iletişime geçilir. Pasaport kaybında önce yerel polise başvurun.

Halktur'da bu bölgedeki turlar

• Çeşme'den Sakız Adası'na Günübirlik Tur