Midilli

Kısaca Midilli

Midilli (Lesvos), Yunanistan'ın üçüncü büyük adası ve Ayvalık'ın tam karşısındaki komşudur. Cunda'nın tepelerinden bakınca adanın dağlık hattı ufukta görülür. Ada geniş, yeşil ve zeytinliktir; sayısı milyonlarla ifade edilen zeytin ağacı, iki yakanın mutfağını ve zeytinyağı kültürünü birbirine bağlar.

Midilli'nin Türk tarihindeki yeri ayrıdır: Barbaros Hayreddin Paşa ve kardeşi Oruç Reis'in burada doğduğu bilinir. Ada 1462'den 1912'ye kadar Osmanlı yönetiminde kaldı. Ayvalık ile Midilli arasındaki ticaret ve akrabalık bağları, 1923 nüfus mübadelesinde iki yönlü bir göç hikâyesine dönüştü; bugün Ayvalık'ta Midilli kökenli, Midilli'de Ayvalık kökenli aileler yaşar.

Adanın başkenti Midilli kenti (Mitilini), güneydoğu kıyısındadır. Limanın kuzeyindeki tepede adanın en büyük kalelerinden biri durur. Kuzeyde Molivos (Mithimna), kalesinin altında yamaca yayılmış taş evleriyle adanın en bilinen köyüdür; hemen yanındaki Petra, kayanın tepesindeki kilisesiyle tanınır. Güneyde Plomari uzo damıtımevleriyle, iç kesimde Agiasos seramik ve ahşap işçiliğiyle, batıda Sigri ise milyonlarca yıl önce volkanik külle taşlaşmış ağaçlarıyla bilinir.

Kime uygun: Ayvalık'ta tatil yapıp karşı yakayı görmek isteyenler, mübadele tarihine ilgi duyanlar, zeytinyağı ve uzo kültürünü merak edenler, yürüyüşle köy gezmeyi sevenler. Kime zor gelir: Bir günde adanın tamamını görmeyi bekleyenler; ada büyüktür ve köyler arasındaki yollar virajlıdır.

Ne zaman gidilir

• Mayıs–Haziran: Zeytinlikler çiçekte, hava ılık; kuş gözlemcileri için de iyi bir dönemdir.
• Temmuz–Ağustos: Sıcak ama Kiklad Adaları'na göre daha az kalabalık. Kuzeyden esen rüzgâr dönüş seferini dalgalı yapabilir.
• Eylül–Ekim: Deniz sıcak, köy panayırları ve hasat dönemi başlar.
• Kasım–Ocak: Zeytin hasadı mevsimi; köylerde yağhaneler çalışır. Feribot seferleri seyrekleşir, bazı haftalar hiç sefer olmayabilir.

Nasıl gidilir

Ayvalık–Midilli ve Dikili–Midilli feribotları: Ayvalık limanından kalkan feribotlar Midilli kentinin limanına yanaşır; yolculuk yaklaşık bir buçuk saat sürer, süre tekne ve havaya göre değişir. Dikili hattı daha çok yaz aylarında işler. Kalkıştan en az bir saat önce limanda olun. Çıkış limanı için Ayvalık rehberine bakın.

Havayolu: Midilli'nin havalimanı Atina ve Selanik bağlantılıdır; Türkiye'den doğrudan tarifeli uçuş genellikle yoktur.

Giriş belgesi: Pasaport şarttır. Dönemsel kapıda vize uygulaması sürdüğü dönemde Midilli de kapsama alınmıştır; uygulamanın sürüp sürmediğini ve geçerli limanları seyahat öncesi teyit edin. Genel kurallar Yunanistan rehberinde.

Ada içinde: Midilli kenti yürüyerek gezilir. Molivos ve Plomari için yerel otobüs seferleri vardır, ama günübirlik dönüş saatine yetişmek zordur; tur aracı ya da taksi tercih edin.

Öne çıkanlar

• Midilli Kalesi: Bizans döneminde kurulup Cenevizliler ve Osmanlılar tarafından genişletilmiş kale; çam ağaçları arasındaki surlardan limana ve Anadolu kıyısına bakılır.
• Ermou Caddesi ve çarşı: Limanın arkasındaki ana alışveriş caddesi; eski kahveler, zeytinyağı ve uzo dükkânları.
• Yeni Cami ve Osmanlı izleri: Kentin eski mahallesinde Osmanlı döneminden camiler, hamam ve çeşmeler bulunur.
• Ayios Therapon Kilisesi: Kentin simgelerinden, büyük kubbeli 19. yüzyıl kilisesi.
• Molivos: Kalesinin altında yamaca dizilmiş taş evler, kiremit çatılar ve küçük balıkçı limanı.
• Petra: Kayanın tepesindeki Panagia Glikofilusa Kilisesi'ne merdivenle çıkılır; yüz basamağı aşan bir tırmanıştır.
• Plomari: Uzo damıtımevleri ve uzo müzesiyle bilinen güney kasabası.
• Agiasos: Olimbos Dağı eteğinde, seramik atölyeleri ve kilisesiyle bilinen dağ köyü.
• Sigri Taşlaşmış Ormanı: Adanın batı ucunda, volkanik külün koruduğu ağaç gövdeleri; doğa tarihi müzesiyle birlikte gezilir.

Yerel ipuçları

• Uzo kültürü: Uzo genelde su ve buzla, küçük meze tabaklarıyla birlikte içilir. Midilli'de uzo yanında sardalya ve ahtapot klasiktir.
• Zeytinyağı: Ayvalık'tan tanıdığınız tatları burada da bulursunuz; ada yağlarını karşılaştırmak için küçük şişeler alın.
• Para ve bahşiş: Euro kullanılır. Bahşiş zorunlu değildir; hesabı yuvarlamak yeterlidir.
• Türkçe: Kentteki bazı esnaf, Ayvalık bağlantıları nedeniyle temel Türkçe bilir.
• Saat: Yunanistan Türkiye'den bir saat geridedir.

Güvenlik ve pratik bilgiler

• Acil durum: 112 çalışır. Limanda liman polisi bulunur.
• Yollar: Köyler arasındaki yollar dar ve virajlıdır; günübirlik gezide kendiniz araç kullanmak yerine tur aracını tercih edin.
• Sıcak: Petra merdivenleri ve kale çıkışı yaz öğleninde yorucudur; sabah erken ya da akşamüstü gidin.
• Kıyafet: Kiliselerde omuz ve diz kapalı olmalıdır.
• Liman güvenliği: Midilli, Ege'deki göç hareketinin merkezlerinden biri olduğu için limanda güvenlik kontrolleri sıkı olabilir; pasaportunuzu yanınızdan ayırmayın.
• Türk temsilciliği: Midilli'de Türk temsilciliği bulunmaz; konsolosluk işleri için Atina'daki Büyükelçilik ya da bölgedeki başkonsolosluklarla iletişime geçilir.

Halktur'da bu bölgedeki turlar

• Ayvalık'tan Midilli'ye Günübirlik Tur