Kısaca Rize
Rize, Doğu Karadeniz kıyısında denizle dağ arasındaki dar bir şeritte kurulmuş bir il. Sahilden birkaç kilometre içeri girdiğinizde yamaçlar çay bahçeleriyle kaplanır, daha yukarıda ise ladin ve köknar ormanları başlar. İlin güneyinde Kaçkar Dağları yükselir; 3.937 metrelik Kaçkar Dağı, Karadeniz'in en yüksek zirvesidir. Bu kısa mesafede deniz kıyısından buzul göllerine uzanan yükselti farkı, Rize'yi Türkiye'nin en çeşitli doğa rotalarından birine dönüştürür.
İli gezmek isteyenlerin çoğu sahil şeridini hızlıca geçip yaylalara çıkar. Turizm açısından üç ana bölge öne çıkar. Çamlıhemşin ve Fırtına Vadisi, taş kemer köprüleri, Zil Kale ve rafting rotasıyla vadinin kalbidir. Vadinin bir kolundan yukarı çıkan yol Ayder Yaylası'na ulaşır; Ayder, Kaçkar yürüyüşlerinin ve yayla gezilerinin başlangıç noktasıdır. Bunların dışında İkizdere ve Anzer, ünlü Anzer balı ve yüksek yaylalarıyla daha sakin bir alternatif sunar.
Rize'de iki kültür yan yana yaşar: kıyıda ve Ardeşen–Pazar hattında Laz kültürü, Fırtına Vadisi ve yaylalarda Hemşin kültürü. Tulum, horon, ahşap yayla evleri ve yayla göçü bu iki geleneğin ortak dilidir.
Kime uygun: Yürümeyi seven, yağmurdan ve değişken havadan yılmayan, sabah erken kalkmayı dert etmeyen yolcular. Kime zor gelir: Güneşli ve kesin bir program arayanlar, dar ve virajlı dağ yollarında araçta uzun süre kalmakta zorlananlar. Yaylalara çıkan yollar çoğunlukla tek şeritli ve dik kıvrımlıdır.
Ne zaman gidilir
Rize'nin havası yıl boyunca nemli ve yağışlıdır; plan buna göre yapılır.
- Mayıs–Haziran: Çay hasadının ilk sürgünü bu dönemde toplanır, yamaçlar en canlı yeşilini taşır. Yaylalarda kar yeni çekilir; Ayder'in üstündeki Kavrun yönü mayıs sonuna kadar karla kapalı olabilir. Yağmur sıktır.
- Temmuz–Ağustos: Yayla sezonunun zirvesi. Yayla göçleri ve şenlikler bu aylarda yapılır, Kaçkar zirve yürüyüşleri için en uygun pencere budur. Ayder ve Fırtına Vadisi hafta sonları kalabalıklaşır, oda fiyatları yükselir. Öğleden sonra sisin vadiye çökmesi olağandır.
- Eylül–Ekim: Kalabalık azalır, orman sarıya ve kızıla döner. Ekim ortasından sonra yaylalardaki işletmelerin bir kısmı kapanır, yayla evleri boşalır.
- Kasım–Nisan: Sahil şeridi ılık ve yağmurlu, dağlar karlı geçer. Ayder kışın da ulaşılabilir, ama yüksek yaylalara yollar kapanır. Kış Rize'si sakin ve sisli bir şehir gezisi için uygundur, yürüyüş için değil.
Nasıl gidilir
- Uçakla: Rize-Artvin Havalimanı, Pazar ilçesinde denize dolgu yapılarak kurulmuştur ve Ayder, Çamlıhemşin ile Ardeşen'e en yakın havalimanıdır. Trabzon Havalimanı daha fazla sefer alır; buradan Rize merkezine kara yoluyla yaklaşık 1–1,5 saat sürer.
- Kara yoluyla: Karadeniz Sahil Yolu, Rize'yi batıda Trabzon'a, doğuda Hopa ve Sarp'a bağlar. Rize merkezden Çamlıhemşin'e Ardeşen üzerinden yaklaşık 1–1,5 saat, oradan Ayder'e 30–40 dakika daha yol gidilir. Ovit Tüneli, İkizdere üzerinden İspir ve Erzurum yönüne bağlantı sağlar.
- Toplu taşıma: Rize otogarından Pazar, Ardeşen ve Çamlıhemşin'e minibüsler kalkar; Ayder'e yaz aylarında doğrudan minibüs bulunur. Yaylalar arası geçişlerde toplu taşıma seyrektir, tur ya da araç tahsisi daha pratiktir.
Öne çıkanlar
- Çay bahçeleri ve Ziraat Botanik Çay Bahçesi: Rize merkezin üstündeki yamaçta, şehre ve denize bakan bir teras. Çay hasadı döneminde yollar boyunca sırtında sepetle çay toplayan üreticileri görürsünüz; fotoğraf çekmeden önce izin isteyin.
- Rize Kalesi: Şehrin arkasındaki tepede, kısa bir yürüyüşle çıkılır; liman ve sahil yolu buradan izlenir.
- Fırtına Vadisi: Taş kemer köprüler, Zil Kale, rafting ve zipline. Ayrıntılar Çamlıhemşin rehberinde.
- Ayder ve Kaçkarlar: Kaplıca, Gelintülü Şelalesi, Huser ve Kavrun yaylaları, Kaçkar zirve rotaları. Ayrıntılar Ayder rehberinde.
- Pokut ve Sal yaylaları: Ahşap yayla evleri ve bulut denizinin üstünden Kaçkarlara bakış. Çamlıhemşin'den çıkılır.
- İkizdere ve Anzer: Kalabalıktan uzak yüksek yaylalar; Anzer balı yerinde ve pahalı satılır.
- Ardeşen ve Pazar: Laz kültürünün kıyı merkezleri; hamsi ve Laz böreği burada daha kolay bulunur.
Yerel ipuçları
- Muhlama (kuymak): Mısır unu, tereyağı ve yayla peynirinin uzayana kadar pişirilmesiyle yapılır; Rize'de çoğunlukla "muhlama" diye sorulur. En iyisi sabah kahvaltısında, bakır tavada ve sıcakken yenir.
- Hamsi ve karalahana: Kasım–mart arası hamsi mevsimidir; hamsili pilav ve karalahana çorbası kış sofrasının temelidir. Yazın hamsi dondurulmuş ya da başka yerden gelir.
- Laz böreği: Muhallebili, yufkalı bir tatlı; Pazar ve Ardeşen pastanelerinde bulunur.
- Çay: Rize'de çay fabrikadan çıkan taze kuru çaydır; çay ocağında açık ve demli olarak iki ayrı içimle istenebilir. Hediye için ilk sürgün çayı sorun.
- Yağmurluk ve kat kat giyim: Temmuzda bile yaylada akşamüstü serinler. Su geçirmez ayakkabı, ince polar ve yağmurluk çantadan çıkmasın.
- Yayla göçü: Hemşin yaylalarında hayvanların yaylaya çıkışı ve yayla şenlikleri yaz ortasında yapılır; tarihleri her yıl köylerce belirlenir, yerelden teyit edin.
- Nakit: Yayla işletmelerinin bir kısmında kart geçmez, ATM yalnız ilçe merkezlerinde bulunur.
Güvenlik ve pratik bilgiler
- Acil durumlar için 112.
- Yoğun yağıştan sonra vadi yollarında heyelan ve taş düşmesi görülür. Sağanak sonrası yaylaya çıkmadan önce yolun açık olduğunu yerelden sorun.
- Sis, dağ yollarında görüşü birkaç metreye indirebilir. Karanlık çökmeden yayladan inin, kör virajlarda korna kullanın.
- Dere kenarında yürürken dikkatli olun: Fırtına Deresi yağıştan sonra dakikalar içinde kabarır.
- Kaçkar ve yayla yürüyüşlerinde işaretleme yetersiz yerler vardır; çevrimdışı harita indirin ve rotanızı birine bildirin.
- Kışın yaylalara çıkan yollar kar zinciri gerektirir ve çığ riski nedeniyle kapanabilir.
- Arı kovanlarının çok olduğu yaylalarda arı alerjiniz varsa ilacınızı yanınızda taşıyın.
Halktur'da bu bölgedeki turlar
