Tarihi Yarımada

Kısaca Tarihi Yarımada

Tarihi Yarımada, Haliç, Marmara Denizi ve kara surları arasında kalan, İstanbul'un kurulduğu üçgen biçimli topraktır. Bizans'ın başkenti Konstantinopolis bu tepelerde yükseldi; Osmanlılar da sarayını, büyük camilerini ve çarşılarını aynı yere kurdu. Bugün Fatih ilçesinin sınırları içinde kalan bu bölge, UNESCO Dünya Mirası listesindeki "İstanbul'un Tarihi Alanları"nın büyük kısmını barındırır.

Burası bir açık hava müzesi değil, yaşayan bir şehir parçasıdır: Ayasofya'nın birkaç sokak ötesinde toptancı hanlar, Süleymaniye'nin eteğinde fasulyeci, Kapalıçarşı'nın arkasında atölyeler çalışır. Gezinin büyük kısmı yürüyerek yapılır ve yokuşludur; Sultanahmet'ten Süleymaniye'ye çıkmak, oradan Eminönü'ne inmek bir günlük bacak yorgunluğu demektir.

Kime uygun: Bizans ve Osmanlı tarihine ilgi duyan, müzede vakit geçirmeyi seven yolcular. Kime zor gelir: Kalabalığa ve uzun kuyruklara sabrı olmayanlar; bu durumda sabah erken başlayan rehberli bir yürüyüş, kuyrukları ve kaybolmayı en aza indirir.

Ne zaman gidilir

• Nisan–Mayıs: Gülhane Parkı'nda lale dönemi; hava yürüyüşe uygun. Hafta sonları ve bayram tatillerinde Sultanahmet meydanı çok kalabalıklaşır.
• Haziran–Ağustos: Sıcak ve kalabalık; kruvaziyer gemilerinin yolcuları sabah saatlerinde Topkapı ve Ayasofya'yı doldurur. Meydanlarda gölge az olduğu için öğle saatlerini kapalı müzelerde, örneğin Arkeoloji Müzeleri'nde veya Yerebatan Sarnıcı'nda geçirin.
• Eylül–Ekim: Kalabalık hâlâ yüksek ama sıcak azalır; Yarımada'yı yürüyerek gezmek için iyi bir dönem.
• Kasım–Mart: Kuyruklar kısalır, fiyatlar düşer; yağmurlu günlerde arnavut kaldırımları kayganlaşır. Gün kısa olduğu için müzelerin kapanış saatleri de erkene çekilir.

Haftanın günü de önemlidir: Topkapı Sarayı salı, Kapalıçarşı pazar günü kapalıdır. Pazartesi, saray kalabalığı açısından daha yoğun olabilir.

Nasıl gidilir

T1 tramvayı Yarımada'nın omurgasıdır: Eminönü, Sirkeci, Gülhane, Sultanahmet, Çemberlitaş ve Beyazıt–Kapalıçarşı durakları başlıca yerlerin yürüme mesafesindedir. Marmaray'la gelenler Sirkeci istasyonunda iner. Asya yakasından vapurla Eminönü'ne, oradan tramvaya veya yürüyerek Sultanahmet'e geçilir. M2 metro hattı Haliç Köprüsü üzerinden Vezneciler'e kadar uzanır; Süleymaniye ve İstanbul Üniversitesi bu duraktan yakındır.

Kara surları ve Edirnekapı tarafındaki Kariye Camii'ne gitmek için otobüs ya da taksi gerekir. Yarımada içinde araçla dolaşmak trafik ve park sorunu nedeniyle pratik değildir.

Öne çıkanlar

• Ayasofya: 6. yüzyıldan kalan kubbe ve mozaikler. Bugün cami olarak hizmet verir; yabancı ziyaretçiler üst galeriyi ayrı biletle gezer, ibadet bölümü namaz vakitlerinde kapanır.
• Sultanahmet Camii: Altı minareli cami ve iç mekândaki İznik çinileri; ziyaretçi girişi avlunun güney tarafından.
• Topkapı Sarayı: Dört avlu, Harem, Hazine, Kutsal Emanetler. Sarayı acele etmeden gezmek en az üç saat sürer.
• Yerebatan Sarnıcı: Bizans dönemi yeraltı su deposu; sütunların altındaki Medusa başları en çok ziyaret edilen köşedir.
• Hipodrom ve Dikilitaş: Sultanahmet Meydanı'nda Mısır Dikilitaşı, Yılanlı Sütun ve Örme Dikilitaş.
• İstanbul Arkeoloji Müzeleri: Gülhane'de; İskender Lahdi ve Kadeş Antlaşması tableti gibi eserler.
• Süleymaniye Camii: Mimar Sinan'ın eseri; arka bahçesinden Haliç ve Galata'ya geniş bakış. Külliye içinde Mimar Sinan'ın türbesi.
• Kapalıçarşı: Kapılarla çevrili, birbirine bağlanan sokaklar ve hanlar.
• Mısır Çarşısı ve Rüstem Paşa Camii: Eminönü'nde baharat çarşısı ve hemen yanında çinileriyle bilinen küçük bir cami.
• Kariye Camii (Khora): Kara surlarına yakın; Bizans mozaik ve freskleriyle tanınır.

Yerel ipuçları

• Kuyruk taktiği: Topkapı ve Yerebatan'a açılış saatinde gidin; Müzekart veya Müzekart İstanbul, kart geçerli yerlerde gişe kuyruğunu atlamanızı sağlar. Yerebatan Sarnıcı belediye şirketince işletildiği için Müzekart burada geçmez.
• Yemek: Sultanahmet köftecileri, Süleymaniye'de kuru fasulye ve pilav, Eminönü'nde balık ekmek ve Tarihi Eminönü dükkânlarında lokum. Sirkeci çevresinde esnaf lokantaları turistik meydana göre daha sade ve uygun fiyatlıdır.
• Çarşı saati: Kapalıçarşı sabah dokuz civarında açılır, akşamüstü kapanır. Mısır Çarşısı'ndan baharat alırken vakumlu paketleme isteyin.
• Pazarlık: Halı ve seramikte pazarlık beklenir; birden fazla dükkânda fiyat sorun ve fatura isteyin.
• Çay molası: Gülhane Parkı'nın Sarayburnu ucundaki çay bahçesi veya Kapalıçarşı içindeki eski hanlar.

Güvenlik ve pratik bilgiler

• Acil durum: 112. Sultanahmet Meydanı'nda turizm polisi bulunur.
• Dolandırıcılık: "Müze bugün kapalı, sizi başka bir yere götüreyim" diyenlere inanmayın; kapanış günlerini kendiniz kontrol edin. Sizi halı dükkânına yönlendiren kendinden rehberlere ve lisanssız rehberlik teklif edenlere karşı dikkatli olun; ruhsatlı rehberler kokartlarını gösterir.
• Cep hırsızlığı: T1 tramvayının kalabalık saatlerinde ve Kapalıçarşı girişlerinde çantanızı önde taşıyın.
• Yürüyüş: Arnavut kaldırımı ve yokuşlar için düz tabanlı, kaymayan ayakkabı giyin. Yazın su taşıyın; meydanda gölge kısıtlıdır.
• Erişilebilirlik: Ayasofya ve Sultanahmet Camii'nin zemin katı tekerlekli sandalyeye uygundur. Topkapı Sarayı'nın avluları geniş ama eğimlidir, bazı bölümler basamaklıdır. Yerebatan Sarnıcı'na iniş merdivenlidir. T1 tramvayı alçak tabanlıdır, ancak duraklardan meydana çıkan bazı sokaklar diktir.

Halktur'da bu bölgedeki turlar

• Tarihi Yarımada Rehberli Yürüyüş Turu: Sultanahmet'ten çarşılara, ruhsatlı rehberle.
• Kapalıçarşı ve Mısır Çarşısı Gastronomi Yürüyüşü: Han avluları, esnaf lokantaları ve baharat tezgâhları.
• Karaköy–Balat Fotoğraf Turu: Haliç kıyısından Fener ve Balat yokuşlarına.

Şehrin geneli için İstanbul rehberine göz atabilirsiniz.